Pikap, sürücü kabininin arkasında açık yük kasası bulunan, çoğunlukla şasi üzerine kurulu hafif ticari araç sınıfıdır. Yolcu ve yükü aynı araçta ama ayrı bölümlerde taşıyabilmesi, onu inşaat, tarım, saha işleri ve kamp gibi farklı kullanımlara uygun kılar. Yük kapasitesi ve arazi kabiliyetinin karşılığında sürüş konforu, yakıt tüketimi ve park kolaylığı konularında ödün verilir.
Pikap Aracın Yapısı
Pick up ne demek diye bakıldığında, sözcüğün İngilizcede yerden almak ve yüklemek anlamına gelen bir fiilden türediği görülür. Türkçede pikap yazımı yerleşmiştir ve aynı sözcük plak çalar için de kullanıldığından anlam bağlamdan çıkar. Araç sınıfı olarak ayırt edici unsur, yolcu kabini ile yük bölümünün birbirinden ayrı olmasıdır. Kapalı bagajlı SUV modellerinde yük ve yolcu aynı hacmi paylaşırken pikapta yük, kabinin dışında kalır.
Günlük dilde pikap ne demek sorusuna çoğu kez kasalı arazi aracı yanıtı verilir, ancak bu tanım eksiktir. Sınıfın içinde yalnız iki tekerlekten çeken, yani dört çeker olmayan sürümler de vardır. Dört çeker sistem bir donanım tercihidir ve aracı pikap yapan özellik değildir. Tanımı belirleyen asıl unsur gövde düzeni, yani kabin ve açık kasa ikilisidir.
Kabin Tipleri
Kabin tipi, aracın uzunluğunu yolcu ve yük arasında nasıl paylaştırdığını belirler. Toplam gövde boyu sınırlı olduğu için kabin büyüdükçe kasa genellikle kısalır. Aynı modelin farklı kabin seçenekleri olabildiği gibi bazı modeller yalnız tek bir tiple sunulur. Yaygın kabin tipleri şöyle sıralanır.
- Tek kabin: Tek sıra koltuk ve en uzun kasa, yük odaklı kullanım için uygundur.
- Uzatılmış kabin: Koltuk arkasında sınırlı ek alan bulunur, eşya ya da kısa yolculuklar için kullanılır.
- Çift kabin: İki sıra koltuk ve dört kapı sunar, kasa boyu daha kısadır.
Çift kabin, işi ve aile kullanımını aynı araçta birleştirmek isteyenlerin yöneldiği düzendir. Kabin tipi, sonradan takılacak parçaların uyumunu da etkiler. Ford Ranger, Toyota Hilux ve Isuzu D-Max gibi modellerde kasa ve tavan ürünlerine bakarken kabin tipi ile model yılının birlikte bilinmesi gerekir.
Kasa ve Şasi
Pikapların büyük bölümü merdiven tipi şasi üzerine kurulur ve kabin ile kasa bu şasiye ayrı ayrı oturur. Bu düzen, ağır yük ve burulma altında aracın dayanıklı kalmasını sağlar. Arka aksta yaprak yay kullanımı yaygındır, çünkü yaprak yay yük taşımaya elverişli ve basit bir yapıdır. Daha az sayıda olsa da gövdesi tek parça yapıda tasarlanmış pikap modelleri de bulunur.
Kasa, yüke doğrudan açık olduğu için aracın en çok yıpranan bölümlerinden biridir. Metal yüzey çizildiğinde paslanma başlayabileceğinden kasa içi kaplama sık başvurulan bir önlemdir. Yükü hava koşullarından ve hırsızlıktan korumak için ise sürgülü kapak ya da kabin takılabilir. Kasa ve kabin ürünleri arasında kaplama, kapak, çekmece ve kilitli kutu gibi çözümler yer alır.
Pikap Araçların Avantajları
Bu sınıfın en belirgin artısı, yükün kabinden ayrı bir bölümde taşınabilmesidir. Çamurlu, kirli ya da kokulu yük yolcu alanına girmez ve kasa kolayca yıkanabilir. Yüksek ya da hacimli eşyalar, bagaj kapağı boyutuyla sınırlanmadan yüklenebilir. Öne çıkan diğer artılar aşağıdaki gibidir.
- Şasili yapı, sürekli yük altında çalışan araçlarda dayanıklılık sağlar.
- Yerden yükseklik, bozuk zeminde gövdenin zarar görme riskini azaltır.
- Dört çeker sürümler çamur, kar ve gevşek zeminde çekiş avantajı sunar.
- Çeki donanımı ile römork ya da karavan çekilebilir.
- Kasa, roll bar ve kapak gibi ürünlerle kullanıma göre uyarlanabilir.
Uyarlanabilirlik, pikabı tek amaçlı bir iş aracı olmaktan çıkarır. Aynı araç hafta içinde malzeme taşıyıp hafta sonunda kamp ekipmanı götürebilir. Offroad ekipman grupları tampon, vinç, yükseltme ve aydınlatma gibi başlıklarda bu uyarlamaya yönelik parçaları bir araya getirir. Yapılan her ekleme aracın ağırlığını artırdığı için taşıma sınırının gözden geçirilmesi gerekir.
Pikap Araçların Dezavantajları
Yük için tasarlanan yapı, yüksüz kullanımda kendini hissettirir. Boş kasa arka aksı hafiflettiği için ıslak ya da kaygan zeminde arka taraf daha kolay kayabilir. Yaprak yaylar yüksüz durumda sert bir sürüş hissi verebilir. Bu yüzden şehir içinde boş kullanılan bir pikap, binek otomobile göre daha az konforlu gelir.
Boyut ve ağırlık günlük kullanımda da karşınıza çıkar. Uzun gövde dar sokaklarda ve park yerlerinde manevrayı zorlaştırır, araç yüksekliği kapalı otoparklarda sorun çıkarabilir. Ağırlık ve aerodinamik yapı, yakıt tüketimini benzer motorlu binek otomobillere kıyasla artırma eğilimindedir. Açık kasada taşınan yük de hava koşullarına ve hırsızlığa karşı ek önlem ister.
Vergi, sigorta, muayene periyodu ve ticari kullanım şartları da satın alma kararını etkileyen başlıklardır. Bu konular aracın ruhsat sınıfına ve güncel mevzuata göre değiştiği için tek bir kural üzerinden değerlendirilemez. Araca özel durumun satın almadan önce yetkili kaynaklardan öğrenilmesi yanlış hesap yapmayı önler.
Pikapların Kullanım Alanları
İş tarafında pikap; inşaat, tarım, hayvancılık ve saha hizmetlerinde yaygın olarak kullanılır. Şantiyeye malzeme taşımak, tarlaya ekipman götürmek ya da asfalt olmayan bölgelerde servis vermek bu aracın doğal görevleri arasındadır. Enerji, altyapı ve orman gibi alanlarda çalışan ekipler için de bozuk yola çıkabilen ve ekipman taşıyabilen bir araç gerekir. Kasanın kolay temizlenmesi, kirli işlerde aracın yolcu alanını korur.
Bireysel kullanımda pikap, doğa sporları ve kamp için öne çıkar. Bisiklet, motosiklet, kamp malzemesi ve araç üstü çadır gibi ekipmanlar kasa ya da roll bar üzerinden taşınabilir. Çift kabinli sürümler aile yolculuklarına da imkân verir, ancak yüksüz sürüş karakteri göz önünde tutulmalıdır. Pickup nedir sorusunun pratik karşılığı da bu karışımda görülür, çünkü aynı gövde hem iş hem hobi aracı olarak çalışabilir.
Pikap Alırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Satın alma kararı, aracın ne taşıyacağı ve nerede kullanılacağı netleştikten sonra verilmelidir. Sadece şehir içinde kullanılacak bir araç için dört çeker donanım gereksiz maliyet olabilirken arazi ağırlıklı kullanımda vazgeçilmesi zor bir donanıma dönüşür. Yük ve kişi sayısı, kabin tipini doğrudan belirler. Karar verilirken aşağıdaki maddelere bakılmalıdır.
- Ruhsatta yazan azami yüklü ağırlık ve taşıma sınırı
- Kabin tipi ile kasa boyunun ihtiyaca uygunluğu
- İki ya da dört çeker tercihi ile çekiş sisteminin türü
- Çeki kapasitesi ve varsa römork ihtiyacı
- Yakıt, bakım ve yedek parça erişimi
- Aksesuar ve parça seçeneklerinin bu modelde bulunup bulunmadığı
İkinci el araçta inceleme daha ayrıntılı yapılmalıdır, çünkü iş aracı olarak kullanılmış bir pikapta yıpranma dışarıdan her zaman anlaşılmaz. Şaside pas ve kaynak izi, kasada ezilme, yaprak yaylarda çökme ve dört çeker sisteminin çalışması mutlaka kontrol edilmelidir. Araç üzerindeki süspansiyon yükseltmesi, ek kasa ya da benzeri değişikliklerin ruhsatta karşılığı olup olmadığına bakılmalıdır. Tadilatın geçerliliği araca ve güncel mevzuata göre değiştiği için TÜVTÜRK ya da yetkili mühendislikle teyit edilmelidir.
